Ιερά Μονή Αγίου Αντωνίου

Κατευθυνόμενοι Νοτιοανατολικά της Πάρου, ανατολικά του οικισμού της Μάρπησσας, στην κορυφή του όρους Κέφαλος δεσπόζει η Ιερά Μονή Αγίου Αντωνίου. Ένα μοναδικό θρησκευτικό αρχιτεκτονικό αξιοθέατο. Ξεχωριστό τόσο για τη μακρά ιστορία του, όσο και για την μοναδική πανοραμική του θέα στα ανατολικά παράλια της Πάρου, στα χωριά της περιοχής και της Νάξου. Μοναδικής θρησκευτικής κληρονομιάς είναι οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό του ναού οι οποίες χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα.

Ιστορικά στοιχεία

Το ιστορικό μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου, στην Πάρο, ιδρύθηκε το 1597 ενώ η ουσιαστική χρονιά λειτουργίας του ορίζεται στο 1642, όταν εγκαταστάθηκε εκεί  το πρώτο κοινόβιο, με ηγούμενο τον Ιερομόναχο  Άνθιμο Σκορδίλη. Τον 18ο αιώνα εξέχουσα προσωπικότητα του νησιού και του μοναστηριού, ο εν Πάρω – γεννημένος στη Μάρπησσα – ηγούμενος Όσιος Κύριλλος Παπαδόπουλος  (1748-1833)  ήταν ιδρυτής και ανακαινιστής πολλών εκ των μοναστηριών της Πάρου. Κατά την εποχή της ακμής του (17ο-19ο αιώνα) το μοναστήρι συνέβαλε σημαντικά στην παιδεία και την οικονομία του τόπου.

Ενετικά χρόνια

Η ενετοκρατία στην Πάρο χρονολογείται από το 1207. Το εξωτερικό βενετσιάνικο τοίχος του μοναστηριού, ξεκίνησε να κατασκευάζεται γύρω στο 1500, όταν ο βενετός ηγεμόνας της Πάρου Νικολό Α΄ Σομμαρίπα, δημιούργησε τα πρώτα κάστρα στο νησί (κάστρο Παροικιάς 1260 | κάστρο Νάουσας 13ο-14ο αιώνα μαζί με την πρώτη οχύρωση του όρους Κεφάλου). Η Πάρος βαλλόταν από ληστρικές επιδρομές κατά την περίοδο αυτή, γεγονός το οποίο δημιούργησε την ανάγκη στον Νικολό Σομμαρίπα να μεταφέρει το διοικητήριό του στο κάστρο του Κεφάλου στα τέλη του 15ου αιώνα. Με το θάνατο του Σομμαρίπα, η ηγεμονία στο νησί κατέληξε στον Μπερνάρντο Σαγκρέδο το 1531.

Ο Μπαρμπαρόσα

Η ηγεμονία του Σαγκρέδο δεν διήρκησε πολύ. Το 1537 ο Τούρκος αρχιπειρατής και Καπουδάν πασάς και ναύαρχος του Τουρκικού στόλου, Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα επέδραμε στο Αιγαίο. Ο Μπαρμπαρόσα καταλαμβάνει την Πάρο με τον Σαγκρέδο τελικά, έπειτα από μια σπουδαία αντίσταση πολλών ημερών, να παραδίδει το κάστρο του Κεφάλου, κατόπιν συμφωνίας με τον πειρατή, λόγω έλλειψης πολεμοφοδίων. Ο κατακτητής Μπαρμπαρόσα, σφαγίασε τους γηρεότερους του νησιού, όπως συνήθιζε στις επιδρομές του, πήρε τους άνδρες ως κωπηλάτες στις γαλέρες, τα νεαρά αγόρια ως γενίτσαρους και τις κοπέλες τις έριξε στα σκλαβοπάζαρα. Το κάστρο του Κεφάλου, δεν ξανά κατοικήθηκε, μέχρι το 1580 που χτίστηκε η Ιερά Μονή του Αγίου Αντωνίου και καταστράφηκε τότε ό,τι είχε απομείνει από αυτό.

 

Το μοναστήρι 

Στο λόφο του Κεφάλου σώζονται δέκα ημι-ερειπωμένα παρεκκλήσια. Το μεγαλύτερο από αυτά, ανακαινισμένο, είναι ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου του 1410. Σύμφωνα με επιγραφή στο υπέρθυρο της εισόδου και είναι ο αρχαιότερος χρονολογημένος ναός της Πάρου. Σήμερα δεν υπάρχουν μοναχοί στο μοναστήρι και μόνο η εκκλησία του είναι ανοικτή στους επισκέπτες σε ορισμένες περιόδους. Στο εσωτερικό του ναού ξεχωρίζουν το ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1693, ο μαρμάρινος άμβωνας, η μαρμάρινη Αγία Τράπεζα, τα οποία στηρίζονται σε ιωνικά κιονόκρανα, το ξυλόγλυπτο κιβώριο της Αγίας Τραπέζης του 1733, όπου βρίσκεται το μαρμάρινο φράγκικο αρτοφόριο, με το οικόσημο των Σομμαρίπα.

 

photo: Ali Boyle

Πως θα φτάσετε

Στην Μονή του Αγίου Αντωνίου, μπορείτε να φτάσετε οδικώς, μέσω ενός στενού δρόμου που περιστρέφεται ανηφορικά γύρω από το λόφο. Ο δρόμος είναι ιδιαίτερα στενός και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Αν θέλετε να ανακαλύψετε τη φυσική ομορφιά του τόπου, από τη Μάρπησσα μέχρι την κορυφή του Κέφαλου η πεζοπορία είναι ιδανική επιλογή.

Η ανάβαση με τα πόδια θα σας ανταμείψει, θα περπατήσετε σε ένα από τα πιο όμορφα μονοπάτια του νησιού. Μόλις φτάσετε στην κορυφή, η θέα 360 μοιρών από την κυκλαδίτικη κατάλευκη αυλή του μοναστηριού και η γαλήνη του τοπίου θα σας ανταμείψουν.

Το μοναστήρι γιορτάζει στις 17 Ιανουαρίου του Αγίου Αντωνίου, στις 20 Ιουλίου του Προφήτου Ηλία και στις 24 Σεπτεμβρίου της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας.

Main Photo: Paros Photography